Trends in cybersecurity
Het is belangrijk dat jouw organisatie continu bezig is om in te springen op de constant veranderende cybersecurity dreigingen. Door toenemende wet- en regelgeving op het gebied van cybersecurity worden steeds meer organisaties verplicht om hun cybersecurity basisniveau op orde te brengen en daarmee weerbaarder te worden tegen dreigingen. Vaak zien we dat organisaties enkel gericht zijn op compliance (naleving). Maar compliance betekent niet automatisch dat je ook daadwerkelijk cyberweerbaar bent. Welke trends in cybersecurity zijn relevant voor jouw organisatie?
Nieuwe Europese wet- en regelgeving
De Europese Unie (EU) introduceert nieuwe wet- en regelgeving om Europese organisaties weerbaarder te maken tegen cyberdreigingen. Hierbij legt de EU nadruk op weerbaarheid en het beheersen van risico’s in de (toeleverings)keten.
De Network and Information Security (NIS)2-richtlijn moet de cyberweerbaarheid verhogen van essentiële en belangrijke organisaties (5). De uitval van dienstverlening en operationele technologie (OT) van organisaties als energiebedrijven en ziekenhuizen heeft een ontwrichtende impact op de samenleving. Ook als ketenpartner van een organisatie die onder NIS2 valt, moet je ervoor zorgen dat je jouw cybersecurity aantoonbaar op orde hebt. Hierdoor krijgen veel organisaties direct of indirect met de NIS2-richtlijn te maken.
Daarnaast moet de Digital Operational Resilience Act (DORA) de digitale (cyber)weerbaarheid verhogen voor organisaties actief in de financiële sector en hun ICT-dienstverleners (6). Organisaties onder DORA worden onder andere verplicht om hun digitale operationele weerbaarheid te testen.
Bovendien streeft de EU met de Cyber Resilience Act (CRA) dat digitale producten aan strenge cybersecurity standaarden moet voldoen, voordat ze verkocht mogen worden in Europa (7).
Generatieve Artificial Intelligence (AI) zorgt voor dreigingen
Generatieve Artificial Intelligence (AI) is een vorm van kunstmatige intelligentie die nieuwe content creëert op basis van een analyse van bestaande data. Een bekend voorbeeld van generatieve AI is ChatGPT en Microsoft Copilot, een chatbot die in begrijpelijke taal razendsnel antwoord geeft op complexe vragen. Andere populaire generatieve AI-tools zijn Gemini en Microsoft Bing AI. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) gebruikt bijna een kwart van de Nederlanders kunstmatige intelligentie zoals ChatGPT (8).
Wat is de impact hiervan op het gebied van cybersecurity?
Cybercriminelen maken gebruik van generatieve AI om hun cyberaanvallen te verbeteren en te versnellen. Hiermee kunnen ze malware (kwaadaardige software) genereren. Daarnaast worden door het gebruik van AI phishing aanvallen steeds gerichter, professioneler en overtuigender op grotere schaal. Cybercriminelen kunnen spear phishing berichten genereren met perfecte grammatica en spelling. Hiervoor kunnen ze data gebruiken van gehackte websites of sociale media profielen om nog geloofwaardiger over te komen. Als organisatie moet je alert zijn op het gebruik van generatieve AI-tools, omdat deze ook cybersecurity en privacy risico’s met zich meebrengen. Alle informatie die je deelt wordt namelijk vaak gebruikt om de AI-tool verder te verbeteren.
Operationele technologie (OT) maakt jouw organisatie kwetsbaar
Operationele technologie (OT) zijn digitale systemen die de productie van een organisatie automatiseren of ondersteunen. Operationele technologie is fundamenteel voor vitale sectoren en industriële omgevingen. Denk bijvoorbeeld aan OT-systemen voor productieprocessen, drinkwaterzuivering, en stroomdistributie. Stel dat cybercriminelen onze stroomvoorziening platleggen: rampzalig! Kleinere organisaties maken ook gebruik van OT. Dan hebben we het over zaken als kassasystemen en ‘slimme’ deurbellen. Deze systemen kunnen vaak makkelijk worden gehackt. Door gebruik te maken van OT, vergroot je het aantal systemen waarop cybercriminelen jouw organisatie kunnen binnendringen (9) (10). Vergelijk dit bijvoorbeeld met het plaatsen van meer buitendeuren in jouw bedrijfspand. Deze zul je ook stuk voor stuk moeten beveiligen om indringers buiten te houden. Vertrouw dus niet blindelings op OT.
Malware voor smartphones in opkomst
Bijna iedereen heeft tegenwoordig wel een smartphone op zak en gebruikt deze als een soort mini laptop. Dat is natuurlijk superhandig! Echter delen we veel gevoelige informatie op onze smartphones en dit brengt ook risico’s met zich mee. Zo kun je bijvoorbeeld ook op jouw smartphone last hebben van virussen en andere vormen van malware. Het feit dat we tegenwoordig via onze telefoon bij al onze bestanden kunnen en onze bankzaken kunnen regelen, maakt dat een malware infectie op een smartphone vaak nóg gevaarlijker is dan een infectie op jouw laptop. Vaak zijn er onvoldoende beschermende maatregelen getroffen.
Dat zorgt ervoor dat een malware infectie op een smartphone vaak nóg gevaarlijker is dan een infectie op jouw laptop.
In de praktijk zien we dat de meeste smartphones, in tegenstelling tot laptops, bijvoorbeeld niet over een virusscanner beschikken. Omdat organisaties steeds meer energie zijn gaan steken in het beveiligen van hun werkplekken en interne systemen is het dan ook niet gek dat malware voor smartphones in opkomst is. Waarom zouden hackers immers veel moeite doen om in te breken in een goed beveiligde laptop als dezelfde informatie ook beschikbaar is op een minder goed beschermde smartphone?
De keten als zwakste schakel
Steeds vaker vallen cybercriminelen via leveranciers en zakenpartners hun (eind)doelen aan. Heel geraffineerd – en gevaarlijk. Hackers dringen binnen bij één leverancier en maken gevoelige informatie van vele (soms wel duizenden) organisaties buit. Het zijn bijvoorbeeld leveranciers of adviseurs die toegang moeten hebben tot een bedrijfsnetwerk van hun klanten om hun werk te kunnen doen. Hackers kunnen via die toegang informatie stelen of het netwerk gijzelen om vervolgens losgeld te vragen. Ook zijn aanvallers zich steeds meer gaan richten op grotere leveranciers van software die door veel verschillende organisaties wordt gebruikt. Zo heeft de hack bij softwareleverancier Kaseya ervoor gezorgd dat honderden organisaties wereldwijd getroffen werden door ransomware (11).