Rapporteren
In veel gevallen is het willen communiceren over impact de aanleiding voor organisaties om impact te gaan meten. Omdat je trots bent op het werk dat je doet, omdat stakeholders ernaar vragen, of omdat je graag je kennis wilt delen met vergelijkbare organisaties. In sommige gevallen is het verplicht. Denk bijvoorbeeld aan de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD), die grote bedrijven verplicht openheid te geven over hun impact op mens en milieu.
Het maken van een impactrapportage zet je in ieder geval flink aan het denken: wat is waardevol om te communiceren, welke geleerde lessen zijn interessant om te delen, en wie zit er op welke informatie te wachten? Het opschrijven van je impact biedt een goed reflectiemoment op de gehele doorlopen impactmanagement-cyclus.
Welke stappen kun je zetten?
Denk na over wie je doelgroep is en welke informatiebehoefte deze heeft. Moet je aan donoren verantwoorden waar je geld aan besteed hebt of wil je het algemene publiek informeren? Is vergelijkbaarheid met andere rapportages belangrijk of wil je vooral context geven bij het maatschappelijk belang van je programma? Is het belangrijk dat meetmethodes goed worden uitgelegd of kies je bijvoorbeeld een meer persoonlijke focus op de mensen achter het project? Bepaal aan de hand van deze tabel wat de focus en de vorm van je rapportage worden:
Denk al in een vroeg stadium na over welke informatie je nodig hebt om te kunnen rapporteren. Dan heb je geruime tijd om deze data daadwerkelijk te verzamelen.
Probeer verder te gaan dan alleen outputgegevens. Alleen outcome data zeggen ook werkelijk iets over de verandering die je hebt gerealiseerd. Dat kan natuurlijk ook kwalitatieve data zijn.
Zorg voor een goede balans tussen kwantitatieve en kwalitatieve data. Kwantitatieve data is vaak heel aansprekend en duidelijk. Kwalitatieve data geeft de benodigde nuance en context. Cijfers gaan vaak pas echt leven met een casus uit de praktijk.
Overweeg de volgende elementen in je rapportage op te nemen:
- Een beschrijving van het probleem dat je aanpakt en jouw bijdrage aan oplossing.
- Geef aan hoe je iets gemeten hebt en wat de beperkingen waren bij het onderzoek. Heb je aannames moeten doen, gemiddelden gebruikt, hoe representatief was je steekproef?
- Wat heb je geleerd? Wat ga je op basis hiervan aanpassen om meer positieve impact te realiseren?
- Besteed ook aandacht aan de negatieve effecten van jouw activiteiten. Wees open over wat niet zo goed gelukt is of wat je nog niet weet.
- Vergelijk je resultaten met die van vorig jaar, die van jouw peers of met je doelstellingen.
Welke tools kun je hiervoor gebruiken?
- De meeste organisaties rapporteren door middel van een online verslag. Kies wat past bij je organisatie en doel: misschien past een infographic beter of video’s?
- In sommige gevallen kan een dashboard als rapportagevorm fungeren.
- Voor organisaties die samenwerken met een groot aantal partners, is het vaak lastig om de impact van al die partners samen te voegen tot een leesbaar verslag. Immers zijn hun doelgroepen, aanpakken en meetmethodes vaak net iets anders. De uitdaging is om een goede balans te vinden tussen het uniformiseren van data en toch recht te doen aan de diversiteit van de verschillende partijen. Als partnerdata te divers zijn om samen te voegen, overweeg dan om ieder geval op dezelfde manier te rapporteren. Impact Frontiers biedt hiervoor een goed kader.
Tips
Wees transparant over de meetmethodes die je gebruikt en de beperkingen die deze hebben. Soms is het onvermijdelijk om bijvoorbeeld bepaalde aannames te doen. Zolang je daar open over bent, is dat niet erg.
Wees conservatief over de impact die je claimt. Als je het niet zeker weet, of schattingen moet doen, blijf dan aan de “veilige” kant. Zo zorg je ervoor dat je de zaken niet positiever voorstelt dan ze zijn, ook wel greenwashing of social washing genoemd.
Bekijk deze voorbeelden voor inspiratie:
Sociaal Impact Fonds Rotterdam
Museum Plus Bus
Twee verschillende manieren van impactrapportage:
Voorbeeld: a.s.r. Doenkracht - transparantie Het Doenkracht-programma van a.s.r. werd onderdeel van de CSRD-rapportage in 2025. Dat betekent dat a.s.r. als bedrijf verplicht moet rapporteren over haar impact op mens in milieu. Impact House heeft a.s.r. geholpen door een rapportage framework te ontwikkelen waardoor a.s.r. op uniforme wijze kan communiceren over haar inspanningen op het gebied van financiële redzaamheid.
Over 2025 heeft a.s.r vooral over outputs gerapporteerd: het gaat dan over hoeveel deelnemers de maatschappelijk partners van het Doenkracht-programma hebben bereikt met hun projecten. Vanaf 2026 zal a.s.r ook op outcomes rapporteren: wat is er precies veranderd bij de deelnemers? Dit doen we zoveel mogelijk kwantitatief, om vergelijkbaarheid te vergroten. Ook blijft a.s.r. impact meten om van te leren en om te sturen op meer positieve impact.
Voorbeeld: Museum Plus Bus – leren en sturen De Museum Plus Bus deed een impactmeting om meer inzicht krijgen in de leefsituaties en motivaties van deelnemers en om de effecten van de uitstapjes naar het museum op deelnemers beter te begrijpen. In de rapportage heeft de organisatie niet alleen de uitkomsten weergegeven, maar ook uitgelegd hoe het onderzoek is uitgevoerd. Ook wordt veel uitleg gegeven bij het type deelnemers en gereflecteerd op de mate waarin de effecten zijn gerealiseerd. Een dergelijke rapportage kan ook andere organisaties helpen bij het doen van onderzoek en bij het leren van de uitkomsten.